میلیاردها دلاری که غرب و منطقه، زیرعنوان جنگ برعلیهترورهزینهکردند، امروز بیهوده بهنظرمیرسد و تروربوتو، تمام این استراتژی را ناکارآمد یا ناکافی مینمایاند. بمبگذاریها و تمرکز تروریستها که پیشازین عراقرا دربرگرفته و اخیرا نشانههای خودرا بیشازپیش در پاکستان بروزمیداد، امروز چون آتشی که ازسراسر سیاره دیدهمیشود، پاکستان را بکامخود گرفته است.
گفتهمیشود، سرویسهای اطلاعاتی پاکستان وظیفهی خود را درقبال حفاظت از جان بوتو با اهمال انجامدادند. امروز که پرویزمشرف با لباس نظامی وداعکرده و ناکارآمدی روشهایش بیشازپیش محرزشده و همچنین زمانمیبرد تا ارتشپاکستان سناریویجدید و بهتری برای مبارزه با افراطیون بنویسد؛ افراطگرایی بیش از پیش متوجه پاکستانشده و از عدموجود تمرکزکافی درمنطقه سودمیبرد. همهاینها درکشوری رخمیدهد که مشق مشارکت در سرنوشت را با خطی کجومعوج تمرینمیکند و مستعد خشونت و کجروی و افراط است. امروز بهفاصله چندساعت از ترور بوتو، پاکستان به وضع کمسابقهای بهکام هرجومرج کشیدهشده و آشوب تا کشمیر گسترشیافته. کشور در وضعیت فوقالعاده است، هوادارانبوتو، بلاتکلیف، مستاصل و خشمگیناند؛ نوازشریف انتخابات را تحریم کرده، دولتمردان جهان، ترور بوتو را محکومکرده و خواستارمجازات عاملیناند؛ اما همه اینها به نظر میرسد شلیک تیر است به طرف تاریکیبزرگ.
خانم بوتو میتوانست بخشقابلتوجهی از فضای خالی بزرگی را پرکند که امروز بانبودنش بزرگتر ازگذشته بهنظرمیرسد. همچنین تمام برآوردهای گذشته را درمورد عمق این سیاهچاله، به چالشمیکشد. امروزمیشود سازمان اطلاعاتپاکستان یا تندروها یا هرمرجع دیگری را محکومکرد اما اصل مسئله لاینحلمیماند، اینها همگی متعلقند به آن منطقه و ازمریخ نیامدهاند. ایراد در ذهنیتیست که حذفمخالفین را چاره، راهحل یا تکلیفخود میبیند. بوتو مهرهی کوچکینبود و ازابتدای ورود به کارزاراخیر، ازوجودخطراتجدی، آگاهبود. همه به او هشدارمیدادند که وضعیت امروزمنطقه با اواخردهه هشتاد و نود که او مصدرکاربود، فرقدارد. تروریستها با یک تیر چندنشانه را موردهدف قراردادهاند. برگزاری انتخابات پیشرو در مهیغلیظ از ابهام فرورفته، انتخاباتی که حدود دوهفته تا برگزاری فاصلهداشت.
گزینههای دیگر امروز برای قرارگرفتن در موضع او، درمقیاسی که بوتو میتوانست، بعیدست قادرباشند مردمخسته از شرایط را باخود همراهکنند؛ مشرف خود به این نتیجه رسیدهبود و نوازشریف هم که با توصیهی ویژهسعودیها وارد بازی شده، بیشتربنظرمیرسد مثل پیمانکاری باشد با مسئولیتمحدود. بینظیربوتو شورفروخوردهی عدهیکثیری از مردم را بهخروش درمیاورد. خانم بوتو کشتهشد. او دو یا سهروزپیش ازین، تندروها را بشدت تهدیدکردهبود، بدین مضمون که افراطگرایی را از ریشه …
